درجه فراسوى قطب شمال ماه را ببيند ، دو هفتهء بعد 5 / 6 درجه فراتر از قطب جنوب ماه قابل رؤيت است . ( نگ ، شكل 56 ) ( شكل 56 ) 3 - آزادش روزانه : وآن اثر كوچكى است كه حداكثر آن 1 درجه است ، اين اثر معلول اين واقعيت است كه ناظران زمينى كه فاصله‌شان از يكديگر بسيار زياد است نيمكره‌هاى اندك متفاوتى از ماه را مىبينند . مقدار حركت ماه : ماه نسبت به ستارگان آسمان رو به خاور حركت مىكند وهر روز حدود 13 درجه حركت دارد . اختلاف زماني ميان طلوع ماه در دو روز متوالى را « ديرش » يا « تأخير » مىنامند كه مقدار متوسط آن 50 دقيقه زماني است وچون خورشيد وماه داراى حركت يكنواخت وثابت نيستند مدت ديرش در طول سال متفاوت خواهد بود به طورى كه مدت آن در فروردين به طولانىترين مدت ودر مهرماه به كمترين